Ook dit jaar heb ik de opleiding welsprekendheid aan de academie van Genk gevolgd, met gisteren een examen. Nadat ik vorig jaar dacht dat de welsprekendheid de enige zinnige opleiding van de academie was, ben ik dit jaar tot het besluit gekomen dat ze eigenlijk te gevaarlijk is, en beter afgeschaft kan worden.

Dames en heren, van de 1860 leerlingen die dit jaar aan deze academie waren ingeschreven, volgen er slechts 319 een woordopleiding. Dat is niet veel, maar het kan nog beter. In een ideale wereld zou iedereen voor muziek of dans kiezen.

Dit klinkt vreemd voor iemand die zijn examen welsprekendheid aflegt, maar ik ben tot de overtuiging gekomen dat wat wij hier doen niet verder verspreid mag worden. In de geschiedenis zien we dat alle kwaad voortkomt uit het woord. Het is dus logisch dat het ronduit onverantwoord is hier mensen verder in te bekwamen, willen we het kwaad uit de wereld bannen.

Waarschijnlijk hebt u nu het idee dat ik een gedachtepolitie wil zijn. Een rechter die denkt het onderscheid te kunnen maken tussen goed en kwaad, tussen zin en onzin. Maar neen, dat is het niet. Ik geloof dat zin en onzin een plaats in de wereld hebben. In een discussie moet het voor de toeschouwers duidelijk zijn wie weet waarover hij spreekt, en wie raaskalt. De welsprekendheid heeft zich hier altijd als een onpartijdige scheidsrechter voorgedaan, door regels te verzamelen die een eerlijk debat mogelijk kunnen maken. Tegenwoordig is het evenwel juister haar te zien als een trainer voor de onzin-partij, die haar helpt de lege boodschap te verhullen met een mooie strik. Vorm wordt belangrijker dan inhoud, en laat het nu net vorm zijn waar de welsprekendheid in uitblinkt.

De ergste uitwassen zien we uiteraard in de reclamewereld. Marketeers doen niet anders dan ganse dagen vanuit hun designstoelen bedenken welke producten ze ons nu weer kunnen doen kopen. Het spreekt dan ook voor zich dat deze beroepsgroep moet worden uitgebannen, en haar beoefenaars op de brandstapel gezet. Ze zijn het toch gewend in hete lucht te handelen.

Daarna komen we aan de politici. Niet elke individuele politicus is slecht an sich, Het is als ze in groep komen dat er problemen ontstaan. Om die reden stel ik voor een eenvoudige selectie te houden, gebaseerd op de verkiezingsuitslag. Een groot aantal stemmen duidt onmiskenbaar op een groot vermogen om te misleiden, dus is het maar logisch dat we van elke assemblee de populairste tachtig procent mee het vuur op jagen. De anderen kunnen in alle rust onder elkaar het land besturen, in de hoop dat ze de volgende keer niet te populistisch worden.

Een derde categorie bestaat uit de religieuze leiders. Verspreiders van giftige zoethouders die met de belofte van een hemels hiernamaals goedgelovigen verhinderen hun eigen leven uit te bouwen. De leeftijdspiramide zorgt ervoor dat de katholieke kerk in onze streken een zichzelf oplossend probleem is, maar we moeten waakzaam zijn voor de surrogaatproducten die haar plaats willen innemen. Iedereen die beweert op wondere wijze verlossing te kunnen brengen, moet het vuur aan de schenen worden gelegd!

Ik zou zo door kunnen gaan. TV-presentatoren. Autoverkopers. Schrijvers van zelfhulpboeken. Het zou een groot vreugdevuur der ijdelheden zijn mochten wij ze allen uit ons leven kunnen bannen. Maar wat als ooit de dag aanbreekt dat men op onze deur klopt? Wat zal ons verweer zijn? Ligt hier niet immers de bron van alle misleiding? Wordt het geen tijd om te erkennen dat de duistere kant van de welsprekendheid is bovengekomen, die in deze overgedemocratiseerde wereld niet de beste maar de luidste spreker laat winnen? Is het niet beter iedereen terug met gelijke wapens te laten strijden, in plaats van de elite een megafoon te geven, ongeacht hun boodschap?

We moeten handelen, nu het nog kan. Nu het volk nog niet tegen ons is. Het is tijd om afscheid te nemen van onze geliefde retorica. Dat zal uiteraard niet makkelijk zijn. Vijfentwintig eeuwen geschiedenis laat zich niet zomaar opbergen, in kisten steken, in kluizen opsluiten. Maar het alternatief is ondenkbaar. Als we ons nu niet tegen onze instincten beschermen, zal de collectieve oververhitting van de wereld ook ons in haar val meesleuren.

Onze enige hoop moet er in bestaan dat ooit, als de wereldbrand terug gedoofd is, er een jong iemand zal zijn die de kluizen openbreekt, de kisten uitlaadt en terug licht laat schijnen op wat verborgen was. Terug begint te lezen. En terug begint te spreken. Want ze verdient een tweede kans.